Οι μαμαδο-καβγάδες του ίντερνετ

Οι μαμαδο-καβγάδες είναι ένα κεφάλαιο στον κόσμο του ίντερνετ! Πόσο συνηθισμένο είναι το φαινόμενο μια μάνα να γίνεται κακιά προς μια άλλη μάνα, προκειμένου να αποδείξει ότι ο δικός της τρόπος που μεγαλώνει τα παιδιά της είναι σωστός; Πόσο δηλητήριο χύνεται μεταξύ των μαμάδων; Πόσο θέλει η μία να πληγώσει και να υποτιμήσει την άλλη;

Διαβάστε επίσης: Πότε θα κάνεις (κι άλλο) παιδί;

Ένας εναλλακτικός τίτλος θα μπορούσε να είναι:

«Οι μαμαδο-καβγάδες στο ίντερνετ και γιατί έπαψα να ακολουθώ μαμαδο-σελίδες»

Να σας πω πρώτα ένα μικρό storytime;

Πώς ξεκίνησα ως μαμά στον ιντερνετικό μαμαδόκοσμο

Όταν έμεινα έγκυος στην πρώτη μου κόρη, ήμουν 22 χρονών και δεν είχα φίλες με παιδιά κοντά μου. Παρ’ όλο που η μαμά μου και οι δύο μεγαλύτερες αδερφές μου μπορούσαν να μου δώσουν αρκετές συμβουλές, δεν τις είχα πάντα κοντά. Και ποια είναι η πιο εύκολη και προσβάσιμη λύση για όλες τις πληροφορίες; Το ίντερνετ! To ίντερνετ, εκεί όπου ο καθένας μπορεί να πει ό,τι θέλει!

Τα social media

Εκτός από τα φόρουμ, άρχισα να ακολουθώ μαμαδο-σελίδες στο Facebook. Oh my, τι κακή απόφαση ήταν αυτή! Κάποια στιγμή άρχισα να νιώθω ότι υπήρχε ένα διάχυτο δηλητήριο. Στήνονταν κανονικοί μαμαδο-καβγάδες στο ίντερνετ. Η μία αποκαλούσε την άλλη με βρισιές!

  • Αν γέννησες με καισαρική, δεν έζησες τη «μαγεία» του φυσιολογικού τοκετού.
  • Αν δε θήλασες, είσαι τεμπέλα.
  • Αν δεν κοιμάσαι στο ίδιο κρεβάτι με το παιδί σου, σε ενδιαφέρει μόνο το σεξ.
  • Αν δουλεύεις, δεν ασχολείσαι πολύ με τα παιδιά σου. Αν δε δουλεύεις, είσαι μια καημένη νοικοκυρά.
  • Αν αφήνεις το παιδί σου για να πας κάπου με τον άντρα σου, είσαι εγωίστρια. Αν δεν το αφήνεις, παραμελείς τον άντρα σου και θα σε απατήσει.
  • Ο τάδε γιατρός θέλει μόνο να σου φάει λεφτά.
  • Η δασκάλα στο σχολείο είναι άχρηστη.

Διάβασα με τα μάτια μου απαντήσεις όπως αυτές:

  • Σε μάνα που λέει ότι πρέπει μετά τη γέννα να επιστρέψει στη δουλειά, γιατί ο μισθός της είναι απαραίτητος για την επιβίωση της οικογένειας: «Θα το αφήσεις τόσο μικρό; Σε χρειάζεται κι εσύ κοιτάς μόνο την πάρτη σου! Πρέπει να μείνεις στο σπίτι! Αν δεν είχες λεφτά να μην το έκανες το παιδί
  • Σε μάνα που λέει ότι προτιμά να μη δουλεύει για να φροντίζει η ίδια τα παιδιά της: «Εγώ νομίζω ότι μερικές εδώ μέσα θέλετε να βλέπετε Μενεγάκη πίνοντας καφέ και ψάχνετε διάφορες δικαιολογίες!«

Υπήρχε διαρκώς η διάθεση υποτίμησης. Κάτω από σχεδόν κάθε δημοσίευση, υπήρχαν πικρόχολα σχόλια από άτομα που λες και ήθελαν να κάνουν σε κάθε περίπτωση το δικηγόρο του διαβόλου. Αν η δημοσίευση έλεγε για φυσιολογικό τοκετό, έστηναν πάρτι οι της καισαρικής. Αν έλεγε για γάλα σκόνη, έστηναν οι του θηλασμού.

Έτσι, οι μαμαδο-σελίδες, τα μαμαδο-γκρουπ και οι μαμαδο-καβγάδες στο ίντερνετ είναι πλέον παρελθόν για μένα. Δε συμμετέχω πουθενά, δεν ακολουθώ τίποτα και δε σχολιάζω πουθενά.

Ξέρεις σε ποια μιλάς;

Τα κακά λόγια στο ίντερνετ είναι σαν σφαίρες που δεν ξέρεις αν και ποιον πέτυχαν. Ξέρεις ποια είναι η γυναίκα απέναντί σου, την οποία αποκαλείς τεμπέλα και αδιάφορη;

Μήπως έχει επιλόχειο κατάθλιψη; Μήπως είναι μόνη, όλη μέρα με ένα νεογέννητο περιμένοντας το σύζυγο να γυρίσει από τη δουλειά του; Σε ένα σπίτι άνω-κάτω και με ένα μεγαλύτερο παιδί να απαιτεί την προσοχή της; Μήπως μεγαλώνει ένα παιδί μόνη και δεν έχει ούτε σύντροφο να της συμπαρασταθεί; Μήπως οι συνθήκες την έχουν αναγκάσει να πάρει αποφάσεις που η ίδια κατά βάθος δεν ήθελε, όπως πχ το να δουλεύει ή να μη δουλεύει;

Δεν είναι όλα τόσο τραγικά όσο τα λέω, το ξέρω. Αλλά κάποιες περίοδοι της μητρότητας, κυρίως αν η γυναίκα δεν έχει υποστηρικτικό περιβάλλον και βοήθεια, είναι έτσι.

Μήπως δεν έχει ακούσει ποτέ της για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας; Μήπως το περιβάλλον της της μεταφέρει παλιές απόψεις περί θηλασμού; Μήπως δεν έχει οικονομική δυνατότητα να ψάξει κάποια επαγγελματική συμβουλή;

Θα μου πεις, στο 2019 ζούμε, να φροντίσει να ενημερωθεί! Ναι, στο 2019 που ζούμε, πολλά θα έπρεπε να είναι αλλιώς, αλλά δεν είναι.

Δείξε κατανόηση. Συμπόνοια. Αγάπη. Ή, στη χειρότερη περίπτωση, αδιαφορία. Το να μην πεις τίποτα δεν πληγώνει!

Ποια είσαι;

Ποια είσαι εσύ που μιλάς με τέτοια σκληρά λόγια σε μια άλλη γυναίκα; Σε μια άλλη μάνα; Πολλές φορές αναρωτήθηκα από τα χείλη ποιας μητέρας βγαίνουν τόσο αβίαστα τέτοια λόγια. Με την ασφάλεια και την ανωνυμία που προσφέρει το διαδίκτυο, βγαίνει ίσως ένας χαρακτήρας που καταπιέζεται.

Η γυναίκα που μιλάει έτσι έχει προφανώς δικά της θέματα αρχικά. Ίσως είναι κι εκείνη κλεισμένη στο σπίτι και με το να στάζει δηλητήριο, νιώθει ότι εκτονώνεται. Ίσως πιστεύει ότι με αυτό τον τρόπο βοηθάει. Ίσως δεν ξέρει ότι το πρώτο πράγμα που χρειάζεται πριν δώσει συμβουλή, είναι να δείξει κατανόηση στο άλλο άτομο.

Γιατί το κάνεις;

Ίσως για να δείξεις ότι εσύ το κάνεις καλύτερα. Για να το δείξεις στον εαυτό σου, γιατί τελικά μόνο εκεί αποσκοπεί όλο αυτό! Στο πώς βλέπουμε εμείς τον εαυτό μας! Στο πώς δικαιολογούμε τις δικές μας (σωστές και λανθασμένες) επιλογές.

Ποιος και πότε άλλαξε γνώμη, επειδή κάποιος στο ίντερνετ του μίλησε άσχημα; Ξέρεις εσύ καμιά μάνα που να είπε «α, μια άγνωστη στο facebook με είπε τεμπέλα, ας αρχίσω να θηλάζω!»; Είναι δυνατόν να αλλάξουμε τη γνώμη κάποιου άλλου ενήλικα στα σοβαρά υποτιμώντας τον;

Ο τρόπος

Όσο δίκιο κι αν έχεις, ο τρόπος είναι το παν. Τίποτα από όσα λες δε θα εισακουστεί, αν μιλάς από το θρόνο σου κοιτώντας υποτιμητικά την άλλη μάνα. Τίποτα δεν έχει αξία, αν πιστεύεις ότι είσαι καλύτερη. Τίποτα δε βοηθάει, αν δεν απευθυνθείς πρωταρχικά στην ψυχή που έχεις απέναντί σου.

Τα επιχειρήματά σου ή απλώς η διατύπωση της γνώμης σου και του δικού σου τρόπου που μεγαλώνεις το παιδί σου, θα φανούν καλύτερα αν εκφραστείς κόσμια και ευγενικά.

Και, τελικά, μια καλή κουβέντα είναι αυτή που έχει τη μεγαλύτερη δύναμη!

Κάθε μάνα έχει άλλους κανόνες

Καταντάει κουραστικό να το λέμε διαρκώς. Κάθε μάνα, κάθε οικογένεια, έχει δικούς της κανόνες και κανένας εξωτερικός παρατηρητής δεν μπορεί να ξέρει τα εκ των έσω. Κανένας δεν ξέρει όλες τις μεταβλητές με τις οποίες λαμβάνονται οι αποφάσεις.

Και με εξαίρεση τις ξεκάθαρες περιπτώσεις κακοποίησης ή βλάβης της υγείας του παιδιού, όταν κάτι λειτουργεί καλά σε μια οικογένεια και όλοι είναι ευχαριστημένοι, οι γνώμες των άλλων περισσεύουν. Και ενοχλούν.

Διαβάστε επίσης: Υπεργονεϊσμός: ένα βιβλίο και οι σκέψεις μου

Τι μάθημα δίνουμε στα παιδιά;

Ας το σκεφτούμε λίγο. Προσπαθείς να αποδείξεις ότι ο δικός σου γονεϊκός τρόπος είναι καλύτερος, μιλώντας με τρόπο που αν άκουγες το παιδί σου να μιλάει, θα απογοητευόσουν.

Μήπως αυτές οι μητέρες είναι και εκείνες που συγκρίνουν διαρκώς τα παιδιά τους με τα άλλα;

Το να βρίσκουμε διαρκώς τι είναι λάθος στους άλλους και να τους επιτιμάμε, αυτό θα δουν τα παιδιά μας. Αύριο θα συγκρίνουν, θα δικαιολογούν τα λάθη τους, θα είναι έτοιμα να δαγκώσουν και να δηλητηριάσουν τον άλλο.

To mom-shaming, που λέμε και στο χωριό μου, δηλαδή το να κάνεις μια μητέρα να νιώθει άσχημα για τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνει το παιδί της, είναι το μελλοντικό bullying των παιδιών. Οι μαμαδο-καβγάδες στο ίντερνετ, που επεκτείνονται και στην πραγματική ζωή, γίνονται η αρχή για καβγάδες μεταξύ των παιδιών.

Η αγαπημένη μου Kristina Kuzmic έχει ένα ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ βίντεο που πρέπει να δεις τώρα! Λέγεται How to NOT mom-shame και θα αγγίξει την καρδιά σου!

Πόσο ωραίο θα ήταν να μιλούσαμε με αίσθημα συμπαράστασης

Πολλή κακία υπάρχει ήδη στον κόσμο. Θα ήταν τόσο ωραίο αν οι μάνες και οι γυναίκες και όλοι οι άνθρωποι μιλούσαμε μεταξύ μας με λεπτότητα και συμπαράσταση. Λέγοντας το «σωστό» (παραπέμποντας το άλλο άτομο σε συμβουλή γιατρού, ειδικού, σε επιστημονικά άρθρα) ή απλώς λέγοντας τη δική μας προσωπική γνώμη, αλλά πάντα χωρίς να χάνεται ο σεβασμός.

Και αυτό ισχύει τόσο για ιντερνετικές συζητήσεις με άγνωστα πρόσωπα, όσο και για ζωντανές συζητήσεις με γνωστά!

Αυτές ήταν οι δικές μου σκέψεις για το θέμα! Εσύ έχεις βρεθεί ποτέ στη μία ή στην άλλη θέση; Πες μου τη γνώμη σου!

Κι αν σου άρεσε αυτό το άρθρο, κάνε εγγραφή στο newsletter για να μη χάνεις τις νέες δημοσιεύσεις!

Μαρία

Αν σας άρεσε το κείμενο, μοιραστείτε το μέσω των κουμπιών κοινοποίησης. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ολόκληρου ή μέρους του άρθρου σε άλλη ιστοσελίδα χωρίς γραπτή άδεια. Παρακαλώ επικοινωνήστε πρώτα μαζί μου.

Photo by Becca Tapert on Unsplash

22 Comments

  1. Χριστίνα - Mom of mess 30/05/2019 at 13:33

    Πόσο δίκαιο έχεις Μαρία! Έχω παρακολουθήσει και γω άπειρους μαμαδο-καυγάδες και μου έχουν επιτεθεί κιόλας σε μία απορία-βοήθεια που ζητούσα. Δυστυχώς πάντα θα υπάρχουν οι «φωτεινοί παντογνώστες», οι «τέλειοι» γονείς, οι άνθρωποι που όλα τα κάνουν και τα έχουν «πιο» απο τους απλούς θνηστούς. Και δυστυχώς όλα είναι απλά επίδειξη ψευτο-επιτυχίας και όχι ουσία. Ακριβώς όπως τα είπες, κάποιοι θέλουν απλά να εκτονωθούν κάνοντας ανοιχτή επίθεση σε άλλους. Εγώ απλά δεν ασχολούμαι πια! Όταν χρειάζομαι βοήθεια μπορώ να ρωτήσω, γνωρίζοντας όμως και την πιθανότητα χλευασμού και επίθεσης. Απλά αδιαφορώ για την αρνητική γνώμη του κάθε τυχάρπαστου ή και γνωστού ενίοτε!

    Reply
    1. Μαρία 30/05/2019 at 14:07

      Χριστίνα μου δυστυχώς! Με αυτό τον τρόπο κανείς δεν πηγαίνει μπροστά!

      Reply
    2. Drastiria 03/06/2019 at 15:32

      Τέλειο άρθρο και συμφωνώ απόλυτα με την άποψη σου. Δε χρειαζεται να σταζουμε φαρμάκι οι μητέρες μεταξύ μας. Κι εγώ ακολουθούσα ομάδες μαμαδων όταν ημουν έγκυος, αλλά δε με εξέφραζαν και σταμάτησα λίγο πριν γεννήσω.

      Reply
      1. Drastiria 06/06/2019 at 11:48

        Μόνο το δικό μου σχόλιο δεν έλαβε απάντηση; ευχαριστώ και αντίο.

        Reply
        1. Μαρία 06/06/2019 at 12:49

          Δραστήρια, με συγχωρείς! Επειδή το σχόλιό σου ήταν απάντηση σε άλλο, δεν το είδα! Έχεις δίκιο, το δηλητήριο μεταξύ μας των μαμάδων είναι άχρηστο!

          Reply
          1. drastiria 07/06/2019 at 15:11

            Ευχαριστώ για την απάντηση Μαρία μου και συγνώμη.

          2. Μαρία 07/06/2019 at 15:37

            Παρακαλώ, όλα καλά! 🙂

  2. Αρετή - being_twin_mama 30/05/2019 at 17:29

    Μπράβο για το θέμα που επέλεξες! Δυστυχώς οι μαμαδο-καβγάδες υφίστανται κ εκτός ίντερνετ! Η καθεμία επιλέγει να παρουσιάσει ως το σημαντικότερο επίτευγμα αυτό που έχει πετύχει η ίδια ή η οικογένειά της, μειώνοντας οτιδήποτε καλό μπορεί να έχει ο άλλος! Και στο κάτω κάτω γιατί να υπάρχει σύγκριση; Το να μπεις στον κόπο να απαντήσεις συχνα δεν οδηγεί πουθενά! Οπότε απλά απομακρύνεσαι από το περιβάλλον που έχει τοξικα ατομα

    Reply
    1. Μαρία 30/05/2019 at 17:30

      Πολύ δίκιο έχεις, Αρετή! Λες και κάνουμε διαγωνισμό! Πραγματικά κι εγώ μόνο απέχω, δεν αξίζει καν να κάνεις κουβέντα!

      Reply
  3. Mirena 30/05/2019 at 18:33

    Ωραίο άρθρο Μαρία (όπως πάντα άλλωστε)! Θα συμφωνήσω κι εγώ σε όλα αλλά θα ομολογήσω ότι έχω γίνει κι εγώ κακιά στα social όταν διαβάζω αναρτήσεις με 3 συγκεκριμένα θέματα: το αντιεμβολιαστικο κίνημα, η ομοιοπαθητική στα παιδιά και το αγαπημένο μου «γνωρίζω από νωρίς στην εγκυμοσύνη ότι το έμβρυο που κυοφωρω έχει πρόβλημα υγείας σοβαρό αλλά επιλέγω να το φέρω στον κόσμο»

    Reply
    1. Mirena 30/05/2019 at 18:34

      Και συμπληρώνω : sorry, not sorry

      Reply
    2. Μαρία 30/05/2019 at 18:39

      Αφού το ομολογεις και μόνη σου, εγώ πειρσσευω, ξερωγω χαχαχα

      Reply
  4. Ερωφίλη 30/05/2019 at 23:24

    Γεια σου Μαρία! Ήθελα να αφήσω σχόλιο για να πω ότι λάτρεψα το βιντεο Anti Mum-shaming Tutorial 101!!
    Και περιττό να συμφωνήσω ότι λίγη κατανόηση, στο ίντερνετ και στην πραγματική ζωή, δεν έβλαψε ποτέ κανέναν!!

    Reply
    1. Μαρία 30/05/2019 at 23:25

      Αχ ποιος είδε την Kristina Kuzmic και δεν την αγάπησε!!

      Reply
  5. Ευαγγελία 31/05/2019 at 00:08

    Πολύ εύστοχο το άρθρο σου Μαρία!Σαν να είσαι μέσα στο μυαλό μου! Δυστυχώς σε αρκετές από αυτές τις σελίδες (γιατί υπάρχουν και εξαιρέσεις) αντί να βοηθάει η μια την άλλη κοιτάζει πως θα την κρίνει και θα την μειώσει. Είναι κρίμα γιατί μεταξύ των μαμάδων θα έπρεπε να υπάρχει αλληλεγγύη και όχι αντιπαλότητα.

    Reply
    1. Μαρία 03/06/2019 at 17:10

      Πραγματικά, η αλληλεγγύη προσφέρει τόσα και λύνει τόσα προβλήματα! Είναι τόσο κρίμα!

      Reply
  6. Κάλη 31/05/2019 at 09:24

    Καλημέρα Μαρία μου. Συνηθίζω να λέω ότι το fb είναι το Παράθυρο του Δειλού. Οι περισσότερες από αυτές τις μαμάδες που ξεσπαθώνουν με τον τρόπο αυτό είναι γυναίκες που μπροστά σου δεν θα τολμούσαν να πουν τίποτα. Το είχα ζήσει με μία φίλη, που όταν ήμασταν μαζί σχεδόν δεν μιλούσε και την εποχή των προηγούμενων εκλογών, μιλούσε με τόσο μίσος για όλους και για όλα (μέχρι και με βρισιές) που δεν πίστευα ότι μιλάμε για το ίδιο άτομο. Διχασμός προσωπικότητας. Ο διαπροσωπικός και ο ιντερνετικός!!! Επίσης έχω πέσει κι εγώ μια φορά θύμα mombullying για μία αναρτηση μου που είχα κοινοποιήσει και δεν πίστευα στα μάτια μου με αυτά που διάβαζα. Δυσυτυχώς όμως ότι και να γράφουμε εμείς και με όσο σεβασμό κι αν αντιμετωπίζουμε τις αποφάσεις των άλλων και την διαφορετικότητα πάντα θα υπάρχουν οι haters και αλίμονο σε όποιον πέσει στον δρόμο τους! Keep writing Maria μου με αυτό τον όμορφο τρόπο! Κάλη

    Reply
    1. Μαρία 03/06/2019 at 17:12

      Πόσο κρίμα, Κάλη μου, να κρύβεται κανείς πίσω από ένα πληκτρολόγιο, για να βγάλει το φαρμάκι του! Σε ευχαριστώ πολύ! Με ενθαρρύνεις πάντα! 🙂

      Reply
  7. Mamalove.gr 31/05/2019 at 23:43

    Μαρία υπέροχο το άρθρο σου που αποδεικνύει δυστυχώς ότι τα αυτονόητα (όπως η ευγένεια, η καλή πρόθεση κλπ) δεν είναι πια και τόσο αυτονόητα. Κάποτε δημοσιεύτηκε ένα άρθρο μου στη lifo, σχετικά με τα group μαμάδων και γιατί δε θα πρέπει να τους βάζουμε όλους σε ένα τσουβάλι. Αυτό λοιπόν που έλεγα είναι ότι ο καθένας χρησιμοποιεί τα διαθέσιμα μέσα όπως η μόρφωση και η νοημοσύνη του ορίζει: αν δηλαδή κάποιος μπαίνει σε γκρουπ για να αναζητήσει ιατρικές συμβουλές, δε φταίει το γκρουπ καθαυτό, αλλά αυτός που το έχει ευαγγέλιο. Σχολίασε λοιπόν κάποια μαμά από κάτω, μιλώντας πραγματικά χυδαία κι άρχισε να μου επιτίθεται λέγοντάς μου ότι είμαι άχρηστη μάνα, αμόρφωτη, ότι η μάνα μου με έκανε ένα εγωιστικό πλάσμα κλπ κλπ. Σημειωτέον: το κείμενό μου ήταν γραμμένο σε άψογα ελληνικά, δεν είχε ίχνος προσβολής για τον οποιονδήποτε, το αντίθετο μάλιστα; τόνιζα ότι πρέπει να σταματήσουμε να βάζουμε ταμπέλες στους ανθρώπους και πρέπει πραγματικά να κατανοήσουμε το συνάνθρωπό μας και να συναισθανθούμε το άγχος, τη αγωνία του, ακόμη και την απερισκεψία του. Δυστυχώς υπάρχει πολλή οργή γύρω μας και η κεκαλυμμένη έκφραση που μας παρέχει το ίντερνετ βγάζει πολλά απωθημένα στην επιφάνεια. Ειρήνη ημίν!!!

    Reply
    1. Μαρία 03/06/2019 at 17:13

      Τελικά, Πηνελόπη μου, αν θέλει κάποιος να θιχτεί, θα θιχτεί ακόμα και τίποτα να μην πεις! Άτομα με δικά τους προσωπικά προβλήματα βρίσκουν πάτημα στην οθόνη!

      Reply
  8. Kiki_mcf 05/06/2019 at 00:58

    Πολύ όμορφο και εύστοχο το άρθρο σου. Έχω υπάρξει σε μαμαδοομάδες και η αλήθεια είναι πως πριν να αντιληφθώ το κλίμα που επικρατεί θεωρούσα ότι έκανα μονίμως λάθη. Επίσης έχω απορία ποιος-α καταναλώνει τον πολύτιμο του χρόνο για να σχολιάσει αρνητικά κάτι αντί να ασχοληθεί με κάτι ουσιώδες. Δεν διαφωνώ πως η αρχική πρόθεση όλων αυτών των ομάδων είναι να βοηθήσουν κ άλλες μαμάδες αλλά θα πρέπει να γίνεται με σεβασμό στη μοναδικότητα κ στις διαφορετικές απόψεις.

    Reply
    1. Μαρία 05/06/2019 at 08:59

      Κι εγώ στην αρχή, Κική, έλεγα «Ωχ η τάδε είπε αυτό! Μήπως κάνω λάθος; Ναι, αλλά η άλλη είπε το άλλο! Ποιος κάνει λαθος;» Γι’ αυτό δεν υπάρχει θέμα λάθους, αλλά ζήτημα του ποια θέλει να έχει κατανόηση!

      Reply

Leave A Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.